Ethereum’da Glamsterdam Yükseltmesi Nedir? En Büyük Güncellemelerden Biri Yolda
Ethereum geliştiricileri, ağın 2022 yılında gerçekleşen Merge güncellemesinden bu yana en kapsamlı protokol değişikliği olarak görülen “Glamsterdam” yükseltmesine yönelik hazırlıklarda kritik bir aşamaya geçti.
Ethereum Vakfı bünyesinde çekirdek geliştirici ve DevOps mühendisi olarak görev yapan Parithosh Jayanthi, geliştirici ekiplerin planlanan tüm Ethereum İyileştirme Önerileri (EIP) paketlerini içeren geliştirme ağlarını (devnet) çalıştırdığını açıkladı. Bu sürecin, kodların son halinin verilmesi ve halka açık test ağlarına geçilmesinden önceki son büyük aşama olduğu belirtildi.
İlgili: Ethereum 2026’da İki Büyük Güncellemeye Hazırlanıyor
Henüz kesin bir takvim açıklanmasa da Glamsterdam güncellemesinin 2026 yılının ikinci yarısında devreye alınması hedefleniyor.
Blok Üretim Süreci Zincir Üstüne Taşınacak
Glamsterdam’ın öne çıkan yeniliklerinden biri, EIP-7732 kapsamında Proposer-Builder Separation (ePBS) mekanizmasının Ethereum protokolüne doğrudan entegre edilmesi olacak. Mevcut yapıda blok oluşturma sürecinin önemli bölümü zincir dışında yürütülürken, yeni sistem bu süreci zincir üzerine taşıyacak. Böylece güven varsayımlarının azaltılması, merkezileşme risklerinin sınırlandırılması ve maksimum çıkarılabilir değer (MEV) kaynaklı manipülasyonların önüne geçilmesi hedefleniyor.
İşlem Verimliliğini Artıracak Yeni Sistem
Güncelleme kapsamında yer alan EIP-7928 önerisi ise “Block-level Access Lists” adı verilen yeni bir yapıyı devreye sokacak. Bu sistem sayesinde bloklar, hangi hesaplar ve akıllı sözleşmelerle etkileşime gireceğini önceden bildirebilecek. Böylece istemciler gerekli verileri daha hızlı yükleyebilecek ve işlem yürütme süreçlerinde daha yüksek verimlilik sağlanabilecek.
Uzmanlar, bu değişikliğin Ethereum ağında daha öngörülebilir performans ve gelişmiş optimizasyon imkanları sunabileceğini belirtiyor.
Gas Ücretlerinde Yeni Dönem
Glamsterdam ayrıca Ethereum’un işlem ücretlendirme modeline de önemli değişiklikler getirecek. Planlanan düzenleme kapsamında yoğun hesaplama gerektiren işlemler daha düşük maliyetli hale gelirken, ağın durum verilerine (state access) erişim daha pahalı olacak. Geliştiriciler bu yaklaşımın ağ kaynaklarının gerçek kullanım maliyetlerini daha doğru yansıtacağını ve sıfır bilgi ispatı (ZK-proof) sistemleriyle uyumluluğu artıracağını ifade ediyor.
Jayanthi, güncellemenin Merge’den bu yana gerçekleştirilecek en büyük yükseltme olabileceğini vurgulayarak test çalışmalarının, teknik spesifikasyonların ve topluluk bilgilendirme süreçlerinin sürdüğünü söyledi.
Piyasa Beklentileri Güncellemeye Odaklandı
Piyasalarda ise yatırımcıların dikkati Glamsterdam ve sonrasında planlanan Hegotá yükseltmelerine çevirilmiş durumda. Ethereum’un işlem kapasitesi ve verimliliğinde anlamlı iyileşmeler sağlaması beklenen güncellemelerin, ağın uzun vadeli rekabet gücünü artırabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan spot Ethereum ETF’lerinde staking onaylarının gündeme gelmesi kurumsal talebi destekleyebilecek önemli bir unsur olarak öne çıkarken, düzenleyici belirsizlikler ve Solana gibi yüksek performanslı blockchain ağlarından gelen rekabet risk oluşturmaya devam ediyor.
